اختلال شخصیت مرزی (BPD) یک وضعیت سلامت روان است که می تواند به صورت قابل توجه ای وضعیت زندگی اجتماعی و شخصی افراد را تحت تاثیر قرار دهد. افراد مبتلا به BPD دارای نوسانات شدید خلقی، روابط ناپایدار و مشکل در کنترل احساسات خود هستند. این افراد که در معرض خطر بیشتری برای خودکشی و رفتارهای خود ویرانگر هستند، نیازمند انجام درمان های روانی اصولی و چکاپ های ماهیانه توسط روان درمانگر خود هستند. در این مقاله همراه ما باشید و با علائم، روش های درمان و شرایط زندگی با افراد دارای اختلال بوردرلاین دیزور آشنا شوید.
اختلال شخصیت مرزی (BPD) چیست؟
اختلال شخصیت مرزی (BPD) یا بوردرلاین دیزوردر یک وضعیت سلامت روانی است که با نوسانات شدید خلق و خو، بی ثباتی در روابط بین فردی و تکانشگری مشخص می شود. افراد مبتلا به BPD ترس شدیدی از رها شدن دارند و در تنظیم احساسات خود به ویژه خشم مشکل دارند. علاوه بر این، اشخاص درگیر با این بیماری تمایل به نشان دادن رفتارهای تکانشی و خطرناک، مانند رانندگی خطرناک و تهدید به خودآزاری دارند. همه این رفتارها حفظ روابط را برای آنها دشوار می کند.
اختلال بوردرلاین دیزور از گروهی به نام اختلالات شخصیت «خوشه B» است که شامل رفتارهای نمایشی و نامنظم است. اختلالات شخصیت الگوهای رفتاری مزمن ناکارآمدی هستند که انعطاف ناپذیر، شایع و منجر به مسائل اجتماعی و پریشانی می شوند. البته باید به این نکته اشاره کرد که بسیاری از افراد درگیر با این بیماری، اطلاعی از آن ندارند و تنها با انجام برخی تست های روانشناسی، امکان تشخیص این بیماری روحی و روانی وجود دارد.
تفاوت بین اختلال شخصیت مرزی و اختلال دوقطبی چیست؟
در حالی که اختلال دوقطبی با نوسانات گسترده در خلق و خو و رفتار مشخص می شود، از اختلال شخصیت مرزی (BPD) متمایز است. در BPD، خلق و خو و رفتار به سرعت در پاسخ به استرس قابل توجه تغییر می کند و افراد درگیر درد عاطفی شدید و احساس پوچی، ناامیدی، خشم، ناامیدی و تنهایی را گاها در زمان معاشرت با افراد دیگر احساس می کند.. در مقابل اختلال دوقطبی، خلق و خوی پایدارتری دارد و افراد درگیر با این بیماری تمایل شدید به تجربه شیدایی و افسردگی دارند. برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با نحوه درمان اختلال دوقطبی خواندن مقاله جامع در رابطه با این بیماری خالی از لطف نخواهد بود.
اختلال شخصیت مرزی از چه سنی شروع می شود؟
بیشتر اختلالات شخصیتی از جمله اختلال بوردرلاین دیزور در سالهای نوجوانی و زمانی که شخصیت شما در حال رشد و شکل گیری است، شروع می شود. در نتیجه، تقریباً همه افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی بالای 18 سال سن دارند. علاوه بر این، اگرچه هر کسی ممکن است به BPD مبتلا شود، اما اگر سابقه خانوادگی BPD داشته باشید این بیماری روانی شایع تر است. همچنین جالب است بدانید که تقریباً 75 درصد از افرادی که مبتلا به BPD تشخیص داده شده اند، زن هستند .علاوه بر این تحقیقات نشان می دهد که مردان ممکن است به اندازه زنان تحت تأثیر BPD قرار بگیرند اما در بسیاری از موارد به اشتباه با اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) یا افسردگی اشتباه گرفته می شود.
علائم و نشانه های اختلال شخصیت مرزی (BPD) چیست؟
معمولا علائم و نشانه‌های اختلال شخصیت مرزی در اواخر سالهای نوجوانی یا اوایل بزرگسالی ظاهر می‌شوند. به طور معمول یک اتفاق نگران کننده یا تجربه استرس زا می تواند علائم این بیماری را تحریک کند یا وضعیت روحی فرد را بدتر کند. اما باید گفت که با گذشت زمان، علائم اختلال بوردرلاین دیزور کاهش می یابد و ممکن است به طور کامل از بین بروند. البته باید این نکته را خاطر نشان کرد که علائم این بیماری می تواند قابل کنترل یا کاملا غیر قابل کنترل باشد و این موضوع با توجه به وضعیت روحی و شرایط زندگی هر شخص کاملا متفاوت و متغیر است. با این حال برخی از علائم و نشانه های اختلال بوردرلاین دیزور می تواند ترکیبی از موارد زیر باشد:
ترس از رها شدن
برای افراد مبتلا به BPD معمول است که از تنهایی احساس ناراحتی کنند. وقتی افراد مبتلا به BPD احساس می کنند که رها شده یا مورد بی توجهی قرار گرفته اند، احساس ترس یا خشم شدیدی را تجربه می کنند. آنها ممکن است محل زندگی عزیزان خود را پیدا کنند و مانع از ترک آنها شوند.علاوه بر این در برخی موارد، ممکن است فرد درگیر با بیماری عزیزان خود را رها کند تا احساس طرد شدگی یا ترک شدن را تجربه نکند.
روابط ناپایدار و شدید
افراد مبتلا به BPD حفظ روابط شخصی سالم را چالش برانگیز می دانند؛ زیرا تمایل دارند دیدگاه خود را نسبت به دیگران به طور ناگهانی و چشمگیر تغییر دهند. آنها می توانند از ایده آل کردن دیگران به بی ارزش کردن سریع آنها تغییر رویه دهند و بالعکس. دوستی، ازدواج و روابط آنها با اعضای خانواده اغلب آشفته و بی ثبات است.
خودانگاره یا احساس ناپایدار از خود
افراد مبتلا به BPD اغلب تصوری از خود مخدوش یا نامشخص دارند و اغلب احساس گناه یا شرم می‌کنند و خود را «بد» می‌بینند. آنها همچنین ممکن است به طور ناگهانی تصویر خود را تغییر دهند که با تغییر ناگهانی اهداف، نظرات، شغل یا دوستانشان همراه است. همچنین این اشخاص، تمایل دارند پیشرفت خود را خراب کنند. به عنوان مثال، آنها ممکن است عمداً در یک آزمون مردود شوند، روابط خود را خراب کنند یا از یک شغل اخراج شوند.
تغییرات خلقی سریع
افراد مبتلا به BPD ممکن است تغییرات ناگهانی را در احساس خود نسبت به دیگران و دنیای اطراف خود تجربه کنند. احساسات غیر منطقی از جمله عصبانیت غیرقابل کنترل، ترس، اضطراب، نفرت، غم و عشق به طور مکرر و ناگهانی تغییر می کنند. این نوسانات معمولاً فقط چند ساعت زمان می برد و در موارد نادر ممکن است تا چند روز زمان ببرد.
رفتارهای تکانشی و خطرناک
رفتارهای تکانشی و خطرناک از جمله: رانندگی بی پروا، دعوا، قمار، مصرف مواد، پرخوری و/یا فعالیت جنسی ناایمن در میان افراد مبتلا به BPD رایج است.
خودآزاری مکرر یا خودکشی
افراد مبتلا به BPD ممکن است خود را بریده، سوزانده یا صدمات جانی دیگری را به خود وارد کنند. البته در مواردی نادر تهدید به انجام رفتارهای پرخطر برای خود یا سایرین نیز دیده شده است.این اعمال خود ویرانگر معمولاً با طرد شدن، رها شدن احتمالی یا ناامیدی در یک مراقب یا عاشق آغاز می شود.
احساس پوچی دائمی
بسیاری از افراد مبتلا به BPD احساس غمگینی، بی حوصلگی، برآورده نشدن یا «خالی بودن» می کنند. احساس بی ارزشی و نفرت از خود نیز در میان این افراد رایج است.
عدم کنترل مدیریت خشم
افراد مبتلا به BPD در کنترل خشم خود مشکل دارند و اغلب به شدت عصبانی می شوند. آنها ممکن است خشم خود را با کنایه های گزنده، تلخی یا طعنه های عصبانی ابراز کنند.
افکار پارانوئید موقت
اپیزودهای تجزیه ای ، افکار پارانوئید و گاهی اوقات توهم ممکن است در اثر استرس شدید یا ترس از رها شدن، ایجاد شوند. این علائم موقتی هستند و معمولا آنقدر شدید نیستند که به عنوان یک اختلال جداگانه در نظر گرفته شوند.
چه چیزی باعث اختلال شخصیت مرزی می شود؟
دلایل ایجاد اختلال مرزی به مسائل مختلفی بستگی دارد و بسیاری از روانپزشکان و روانشناسان فعال در این حوزه، معتقدند که یک یا چند مورد از موارد زیر می تواند باعث ایجاد اختلال بوردرلاین دیزور شود.
- سوء استفاده و ضربه در دوران کودکی : تا 70 درصد افراد مبتلا به BPD در کودکی آزار جنسی، عاطفی یا فیزیکی را تجربه کرده اند . جدایی مادر،مرزهای نامناسب خانوادگی و اختلال مصرف مواد والدین با BPD مرتبط است.
- ژنتیک : مطالعات نشان می دهد که اختلال بوردرلاین دیزور در خانواده ها دیده می شود. اگر سابقه خانوادگی BPD دارید، به احتمال زیاد به این بیماری مبتلا شوید.
- تغییرات مغزی : در افراد مبتلا به BPD بخش‌هایی از مغز که احساسات و رفتار را کنترل می‌کنند به درستی ارتباط برقرار نمی‌کنند. این مشکلات بر نحوه عملکرد مغز آنها تأثیر می گذارد.
اختلال شخصیت مرزی چگونه تشخیص داده می شود؟
اختلال شخصیت مرزی در بسیاری از موارد تا سن 18 سالگی به دلیل رشد دائمی شخصیت کودکان و نوجوانان تشخیص داده نمی شود. در موارد نادر اگر فرد مبتلا علائم زیادی را از خود نشان دهد، ممکن است تا قبل از 18 سالگی با انجام برخی تست های پزشکی این بیماری تشخیص داده شود. علاوه بر این تشخیص اختلالات شخصیت از جمله اختلال بوردرلاین دیزور، می‌تواند دشوار باشد، زیرا اکثر افراد مبتلا به اختلال شخصیت بینشی نسبت به رفتار مخرب و الگوهای فکری خود ندارند.
یک متخصص روانپزشک، روانشناس یا مددکار اجتماعی بالینی می تواند اختلال بوردرلاین دیزور را بر اساس معیارهای تشخیصی BPD در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی انجمن روانپزشکی آمریکا تشخیص دهد . معمولا پزشکان با انجام یک مصاحبه کامل و گفتگو در مورد علائم این بیماری نسبت به وجود یا عدم وجود این مشکل اطلاعات لازم را کسب می کنند.
اختلال شخصیت مرزی چگونه درمان می شود؟
درمان BPD از نظر تاریخی چالش برانگیز بوده است. اما با درمان جدیدتر و مبتنی بر شواهد، بسیاری از افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی بهبود عملکرد و کیفیت زندگی بهتر را تجربه می‌کنند.
اما درمان موثر به زمان، صبر و تعهد نیاز دارد. درمان ممکن است شامل روان درمانی (گفتار درمانی)، داروها یا ترکیبی از هر دو باشد.
- درمان روان درمانی برای BPD:روان درمانی (گفتار درمانی) درمان انتخابی برای اختلال بوردرلاین دیزور است. هدف از درمان این است که به شما کمک کند انگیزه ها و ترس های مرتبط با افکار و رفتار خود را کشف کنید و به شما کمک کند تا ارتباط مثبت تری با دیگران برقرار کنید.
- رفتار درمانی دیالکتیکی (DBT) : این نوع درمان برای افراد مبتلا به BPD ایجاد شده است. DBT بر کمک به پذیرش واقعیت زندگی و رفتارهای خود و همچنین کمک به یادگیری تغییر زندگی از جمله رفتارهای غیر مفید تمرکز می کند.
- درمان شناختی رفتاری (CBT) : این درمان نوعی درمان ساختار یافته و هدف گرا است. درمانگر یا بهترین روانشناس مشهد به شما کمک می کند افکار و احساسات خود را از نزدیک ببینید. شما متوجه خواهید شد که افکار شما چگونه بر اعمال شما تأثیر می گذارد. از طریق CBT، می توانید افکار و رفتارهای منفی را بیاموزید و یاد بگیرید که الگوها و عادات فکری سالم تری اتخاذ کنید.
- گروه درمانی : گروه درمانی نوعی از روان درمانی است که در آن گروهی از افراد با یکدیگر ملاقات می کنند تا مشکلات خود را با هم زیر نظر یک درمانگر شرح دهند و در مورد آنها بحث کنند. گروه درمانی ممکن است به افراد مبتلا به BPD کمک کند تا به طور مثبت با دیگران تعامل داشته باشند و روند درمانی آنها اثر بخش تر باشد.
- داروهای BPD: از آنجایی که مزایای داروهای تجویزی برای اختلال بوردرلاین دیزورمشخص نیست، روانپزشکان معمولاً داروها را به عنوان درمان اصلی برای BPD تجویز نمی کنند.
آیا می توان از اختلال شخصیت مرزی پیشگیری کرد؟
متاسفانه هیچ راهی برای پیشگیری از اختلال شخصیت مرزی وجود ندارد. BPD اغلب ارثی است (از طریق خانواده ها منتقل می شود)، به این معنی که در صورت داشتن سابقه خانوادگی BPD، خطر ابتلا به این بیماری افزایش می یابد..
چگونه می توانم به فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی کمک کنم؟
اگر فردی را می شناسید که با اختلال شخصیت مرزی زندگی می کند، در اینجا چند راه وجود دارد که می توانید به او کمک کنید:
- زمانی را برای یادگیری در مورد BPD اختصاص دهید تا درک کنید که فرد مورد علاقه شما چه چیزی را تجربه می کند.
- عزیزانتان را تشویق کنید که برای درمان BPD کوشا باشند و مراجعه به مشاور خانواده در مشهد را فراموش نکنید.
- حمایت عاطفی، درک و صبر مهم ترین شاخصه های رفتاری با این افراد است. تغییر برای افراد مبتلا به BPD می تواند دشوار و ترسناک باشد، اما علائم آنها می تواند در طول زمان با درمان بهبود یابد.
- اگر استرس قابل توجهی دارید یا علائم بیماری های روانی مانند اضطراب یا افسردگی را تجربه می کنید، به دنبال درمان باشید. یک درمانگر متفاوت از فردی که مورد علاقه شماست انتخاب کنید.
سخن پایانی
در نهایت مهم است که به یاد داشته باشید که اختلال شخصیت مرزی (BPD) یک وضعیت سلامت روان مادام العمر است. اما درمان طولانی مدت و مداوم مانند دارو درمانی و گفتگو درمانی می تواند به مدیریت علائم شما کمک کند. مهم است که به طور منظم به درمانگر خود مراجعه کنید تا برنامه درمانی و علائم شما تحت کنترل باقی بماند. علاوه بر این، اعضای خانواده و عزیزان افراد مبتلا به اختلال بوردرلاین دیزور اغلب استرس، افسردگی، اندوه و انزوا را تجربه می کنند. از این رو مهم است که از سلامت روان خود مراقبت کنند و در صورت مشاهده هر یک از علائم فوق در اسرع وقت به بهترین مشاور خانواده مشهد مراجعه کنند.
