اختلالات خواب می توانند بر کیفیت، زمان و میزان خواب شما تاثیر بگذارند و باعث بروز مشکلاتی در عملکرد روزانه، تمرکز، خلق و خو و سلامت جسمی و روانی شما شوند. این اختلالات در خواب انواع مختلفی دارند؛ از بی خوابی و آپنه خواب گرفته تا نارکولپسی و سندرم پای بی قرار. گاهی این مشکلات خواب ناشی از بیماری های زمینه ای یا فشارهای روانی هستند و گاهی خود عامل ایجاد اختلالات دیگر می شوند. شناخت دقیق نوع اختلال بی خوابی و علائم آن، گام اول در مسیر درمان است. در ادامه به بررسی دلایل، نشانه ها، روش های تشخیص و درمان اختلالات خواب خواهیم پرداخت.
اختلالات خواب چیست؟
اختلال در خواب یعنی اینکه خوابیدن به درستی و طبیعی انجام نشود. به عبارت ساده تر، بدن و ذهن شما نتوانند خواب کافی، با کیفیت و در زمان مناسب داشته باشند. این اختلال می تواند باعث مشکلاتی مثل بی خوابی، خواب آلودگی روزانه، بیدار شدن های مکرر در شب یا سخت به خواب رفتن شود. نتیجه اش هم خستگی، کاهش تمرکز، افت عملکرد روزانه و آسیب به سلامت جسمی و روانی است. بیش از 80 اختلال خواب مختلف وجود دارد که افراد بسته به شرایط خود با یکی از مدل های آن ممکن است درگیر باشند.
انواع اختلالات خواب
انواع اختلالات خواب مشکلاتی هستند که کیفیت، کمیت و زمان‌بندی خواب را تحت تاثیر قرار می‌دهند و می‌توانند باعث خستگی و کاهش عملکرد روزانه شوند. این اختلالات شامل بی‌خوابی، آپنه خواب، نارکولپسی، سندرم پای بیقرار، پاراسومنیا و اختلالات ریتم شبانه‌روزی هستند که هر کدام ویژگی‌ها و علائم خاص خود را دارند. برخی از انواع عمده اختلالات خواب عبارتند از:
- بی خوابی : ناتوانی در به خواب رفتن و خواب ماندن. این شایع ترین اختلال خواب است.
- آپنه خواب : یک اختلال تنفسی که در آن تنفس به مدت 10 ثانیه یا بیشتر در طول خواب متوقف می شود.
- سندرم پای بیقرار (RLS) : احساس گزگز در دست یا گزگز در پاهای شما، همراه با میل شدید به حرکت دادن آنها
- پرخوابی: ناتوانی در بیدار ماندن در طول روز. این شامل نارکولپسی است که باعث خواب آلودگی شدید در طول روز می شود.
- اختلالات ریتم شبانه روزی : مشکلات مربوط به چرخه خواب و بیداری. این مشکل باعث می شود نتوانید در زمان مناسب بخوابید و از خواب بیدار شوید.
- پاراسومنیا : رفتار غیرعادی هنگام خوابیدن یا بیدار شدن از خواب مانند راه رفتن، صحبت کردن یا غذا خوردن
باید توجه داشته باشید که برخی از افرادی که در طول روز احساس خستگی می کنند دچار اختلال خواب هستند. اما برای برخی مشکل واقعی این است که زمان کافی برای خوابیدن را ندارند. مهم است که هر شب به اندازه کافی بخوابید. میزان خواب مورد نیاز شما به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله سن، سبک زندگی، سلامتی و اینکه آیا اخیراً خواب کافی داشته اید یا خیر. اما اکثر بزرگسالان هر شب به 7 الی 8 ساعت خواب مفید نیاز دارند.
چه عواملی باعث ایجاد اختلالات خواب می شود؟
عواملی که باعث ایجاد اختلال در خواب می شوند، می توانند شامل بیماری های جسمی مانند مشکلات قلبی، آسم یا درد مزمن باشند. همچنین بیماری های روانی مانند افسردگی یا اضطراب، مصرف داروهای خاص، ژنتیک، کار در شیفت شب، مصرف کافئین یا الکل قبل از خواب، و حتی کمبود برخی مواد شیمیایی در مغز نیز در بروز اختلالات خواب نقش دارند. در برخی موارد، علت دقیق مشخص نیست و اختلال به دلایل ناشناخته رخ می‌دهد. به طور معمول دلایل مختلفی برای ایجاد اختلالات خواب وجود دارد که برخی از مهم ترین آنها، عبارتند از:
-
ابتلا به بیماری هایی مانند مشکلات قلبی، آسم، دردهای مزمن یا اختلالات عصبی
-
بیماری های روانی نظیر افسردگی یا اضطراب
-
عوامل ژنتیکی مانند جهش های ارثی
-
مصرف برخی داروها و تجربه عوارض جانبی
-
کار در شیفت‌های شبانه که ریتم طبیعی بدن را بر هم می‌زند
-
مصرف موادی مثل کافئین یا الکل پیش از خواب
-
کاهش سطح مواد شیمیایی یا معدنی در مغز
بیشتر بخوانید: بهترین مرکز نقشه مغزی در مشهد
علائم اختلال خواب چیست؟
علائم اختلال خواب به دلایل خاصی بستگی دارد. برخی از علائمی که نشان می دهد ممکن است اختلال خواب داشته باشید عبارتند از:
- شما به طور منظم هر شب بیش از 30 دقیقه وقت می گذارید تا بخوابید.
- اغلب در طول روز احساس خواب آلودگی می‌کنید، چرت‌های مکرر می زنید یا در زمان‌های نامناسبی در طول روز به خواب می‌روید.
- شریک رختخواب شما می گوید که وقتی می خوابید با صدای بلند خروپف می کنید، خرخر می کنید، نفس نفس می زنید، صداهای خفگی ایجاد می کنید یا برای مدت کوتاهی نفس نمی کشید.
- احساس خزش، سوزن سوزن شدن یا خزیدن در پاها یا بازوهای خود دارید که با حرکت دادن یا ماساژ دادن آنها به خصوص در عصر و زمان تلاش برای به خواب رفتن، تسکین می یابد.
- شریک رختخواب شما متوجه می شود که پاها یا دست های شما اغلب در طول خواب تکان می خورد
- هنگام به خواب رفتن یا چرت زدن، تجربیات زنده و رویایی دارید.
- در هنگام عصبانیت، ترس یا زمانی که می خندید، دوره هایی از ضعف عضلانی ناگهانی دارید
- وقتی برای اولین بار از خواب بیدار می شوید، احساس می کنید نمی توانید حرکت کنید.
- شما به طور منظم هر شب چندین بار از خواب بیدار می شوید و سپس با مشکل دوباره به خواب رفتن مواجه می شوید یا صبح خیلی زود از خواب بیدار می شوید.
اختلالات خواب چگونه تشخیص داده می شوند؟
برای تشخیص اختلالات خواب، بهترین مشاور خانواده مشهد از سابقه پزشکی، سابقه خواب و معاینه فیزیکی شما استفاده می کند. همچنین ممکن است یک مطالعه خواب (پلی سومنوگرام) داشته باشید. رایج ترین روش های مطالعات خواب، داده های بدن شما را در طول یک شب خواب کامل نظارت و ثبت می کند. داده هایی که در طی مدت زمان آزمایش پزشکان از شما دریافت خواهند کرد، عبارتند از:
- تغییر امواج مغزی
- حرکات چشم
- میزان تنفس
- فشار خون
- ضربان قلب، فعالیت الکتریکی قلب و سایر عضلات بدن
راه های درمان اختلالات خواب چیست؟
درمان اختلالات خواب بستگی به این دارد که چه اختلالی دارید. آنها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- تغییر عادات خواب و سایر تغییرات سبک زندگی، مانند رژیم غذایی سالم و ورزش
- درمان شناختی رفتاری یا تکنیک های آرام سازی برای کاهش اضطراب
- دستگاه CPAP (فشار مثبت مداوم راه هوایی) برای آپنه خواب
- درمان با نور روشن (صبح)
- استفاده از داروهای شیمیایی از جمله قرص های خواب
- استفاده از محصولات طبیعی مانند ملاتونین
اگر به اندازه کافی نخوابم چه اتفاقی می افتد؟
اگرخواب شما میزان یا کیفیت مناسبی که بدنتان به آن نیاز دارد را نداشته باشد، می تواند فراتر از احساس خستگی در طول روز روی شما تأثیر بگذارد. کمبود خواب کافی می تواند منجر به موارد زیر شود:
- مشکل در یادگیری، به خاطر سپردن یا تصمیم گیری
- تغییر شخصیت مانند تحریک پذیری
- زمان واکنش کمتر (احتمال وقوع تصادفات را بیشتر می کند)
- افسردگی
- چاقی
- دیابت نوع 2
- بیماری قلبی
- زوال عقل
چه داروهایی اختلال در خواب خواب را درمان می کند؟
به طور معمول درمانگر شما بسته به این که شما با کدام نوع از اختلال خواب درگیر هستید، تصمیم می گیرد تا داروهای لازم را برای شما تجویز کند. از این رو متداول ترین داروهایی که برای درمان اختلال خواب تجویز می شود به شرح زیر است:
- بی خوابی : ملاتونین، زولپیدم ، زالپلون ، اسزوپیکلون ، راملتئون ، سوورکسانت ، لمبورکسانت یا دوکسپین
- سندرم پای بی قرار : گاباپنتین ، گاباپنتین اناکاربیل یا پره گابالین
- نارکولپسی : مودافینیل ، آرمودافینیل ، پیتولیسانت ، نمک مخلوط یا سدیم اکسیبات و سوریامفتول
سخن آخر
در نهایت باید گفت که اختلالات خواب بر کیفیت زندگی شما تأثیر می گذارد. این مشکل می تواند تفکر، عملکرد مدرسه یا کار، سلامت روان و سلامت جسمی شما را مختل کنند. اختلالات رایج خواب شما را از خواب آرام و عمیقی که برای بهترین عملکرد خود نیاز دارید، باز می دارد. اگر با خواب خود مشکل دارید، از مراجعه به یک درمانگر حرفه ای دریغ نکنید. سلامتی و در نتیجه کیفیت زندگی شما به خواب خوب بستگی دارد. بهداشت خواب را به خوبی رعایت کنید و دستورالعمل های ارائه شده از سوی بهترین روانشناس مشهد را دنبال کنید تا احساس بهتری داشته باشید.
