اختلال دوقطبی چیست و چگونه درمان می شود؟

اختلال دوقطبی نوعی بیماری زمینه ای است که ممکن است به دلیل تجربه احساسات مختلف و عدم کنترل آنها ایجاد شود. این نوع بیماری بسیار به حس و حال فرد بستگی دارد و ناپایدار است. در این مقاله به بررسی علل ایجاد اختلال دوقطبی و روش های درمان آن می پردازیم تا بتوانیم به افرادی  که متاسفانه بنا به هر دلیلی دچار این عارضه شده اند، کمک کنیم و آنها را بهتر درک کنیم.

اختلال دوقطبی چیست؟

اختلال دوقطبی در گذشته با نام “افسردگی شیدایی” و نام علمی “Bipolar Disorder” شناخته می شد. این عارضه به طور معمول با اختلالات عدم کنترل هیجانات و عواطف همراه است. به طور مثال، افرادی که دچار این عارضه هستند، احساسات شدیدی را تجربه می کنند و معمولا از کنترل آنها عاجز هستند. حال این احساسات و عواطف چه شادی باشند، چه غم، چه هیجان و غیره. نکته حائز اهمیت این بیماری این است که به صورت مادام‌العمر در روان فرد وجود دارد و از بین نمی رود.

همچنین نوسانات خلقی افرادی که درگیر این بیماری هستند، بسیار شدید و ناپایدار است. به همین دلیل همراهی کردن این افراد با بهترین روانشناس مشهد برای طی کردن دوره درمانی، بسیار مهم است.

مهمترین علائم اختلال دوقطبی

اختلال 2قطبی دارای 2 فاز رایج است. فاز اول با انرژی بالا، هیجان زیاد و جنب و جوش فراوان همراه ان که به آن مانیا (Maniac) یا شیدایی می گویند. فاز دوم آن دقیقا برعکس فاز اول است و با روحیه ضعیف، انرژی پایین، منفی گرایی و افسردگی همراه است که به این فاز قطب افسردگی گفته می شود.

حالت ها و علائم فاز مانیا

1. افزایش انرژی، فعالیت و شادی به شکل غیر قابل کنترل
2. دچار شدن به حالتی به نام یوفوریا که شامل اعتماد به نفس بیش از حد است.
3. به طرز بسیار عجیبی تمایل زیادی به صحبت کردن پیدا می کنند.
4. ایده های بسیار زیادی به سرشان می زند و اکثر مواقع در آن افکار غرق می شوند.
5. دچار اختلال در تمرکز می شوند.
6. معمولا صداهایی را در سرشان می شنوند که دیگران نمی شنوند.
7. به دلیل انرژی زیاد، تمایل به خواب را از دست می دهند و نمی خوابند.
8. ممکن است علاقه شدیدی به برقراری رابطه جنسی پیدا کنند.

حالت ها و علائم فاز افسردگی

1. حالت افسردگی شامل: پوچی، بغض، غمگین بودن
2. از دست دادن تمایل خود برای انجام کارها
3. کاهش وزن و یا افزایش وزن
4. خواب بی اندازه یا بی خوابی
5. بی حوصله بودن و آهستگی در انجام کارها
6. خستگی مفرط
7. احساس عذاب وجدان شدید
8. عدم تمرکز
9. افکار خودکشی و خطرناک
10. منفی گرایی
11. از دست دادن انرژی جنسی
12. دوری از افراد و گوشه گیری

مقایسه علائم اختلال دو قطبی در خانم ها و آقایان

اختلال دو قطبی با اینکه در مردان و زنان تقریبا به یک اندازه مشاهده می شود، اما علائم تشخیص این بیماری در آقایان و بانوان متفاوت است. این اختلال در بانوان احتمال برگشت و تکرار مکرر به دلیل نوسانات هورمونی بسیار زیادتر است آقایان است.

عوامل ایجاد کننده اختلال بایپولار چیست؟

در سال های آتی، دانشمندان و پزشکان سعی بسیاری بر تشخیص عوامل اصلی ایجاد کننده اختلالات روانی مثل دوقطبی بودن، اسکیزوفرنی و … را تشخیص بدهند، اما هنوز هم نتایج قابل قبولی نداشته اند؛ اما می توان گفت عواملی وجود دارند که بر ایجاد شدن و یا تشدید اختلال دوقطبی تاثیر می گذارند. به طور معمول شامل موارد زیر هستند:

• تفاوت های بیولوژیکی: طبق تحقیقات و نتایج بدست آمده توسط دانشمندان و پزشکان، به نظر می رسد افرادی مه دچار اختلال دوقطبی هستند، تغییراتی در مغز خود نسبت به افراد عادی دارند که به طور کامل مشخص نیست اما تاثیرگذار است.
• سابقه خانوادگی: یکی از تاثیرگذارترین عوامل ایجاد کننده اختلال شیدایی، وجود چنین بیماری در بستگان درجه یک فرد است. تاثیر ژنتیک و سابقه خانوادگی در ایجاد چنین بیماری به حدی زیاد است که نسبت به عوامل دیگر، حدود 11 برابر بیشتر است.

روش های تشخیص اختلالات دوقطبی کدامند؟

تشخیص بیماری اختلالات دوقطبی در حالت عادی کمی دشوار است. زیرا تغییرات خلق و خوی برای هر کسی اتفاق می افتد و عملا نمی توان هر تغییرات خلق و خوی را به دوقطبی بودن ربط داد. به طور معمول، هنگامی می توانیم بگوییم فردی دچار اختلال دوقطبی است که حداقل یک فاز شیدایی یا افسردگی را گذرانده باشد.

البته دقت داشته باشید زمانی می گوییم فرد در فاز شیدایی قرار دارد که حداقل 1هفته علائم این فاز را از خودش بروز دهد. همچنین برای فاز افسردگی نیز همینطور اما با تفاوت اینکه حداقل 2هفته فرد باید علائم را از خود نشان دهد.

میزان دشواری در این بیماری زمانی زیاد می شود که بخواهیم کودک و یا نوجوانی (به خصوص در سن بلوغ) را تشخیص بدهیم. یکی از دلایل این امر، بخاطر سرعت تغییر خلق و خوی فرد است. در ادامه به بررسی روش های تشخیص این بیماری خواهیم پرداخت

1. فرد بیشتر روزهای هفته احساس ناراحتی، اضطراب یا پوچی دارد.
2. افزایش یا کاهش بی رویه وزن
3. بروز احساس بی میلی و بی انگیزه بودن
4. بی قراری روانی (روانی-حرکتی)
5. کندی روانی
6. بی خوابی و یا پر خوابی
7. بروز احساس عذاب وجدان یا بی ارزش بودن
8. فرد دائم به فکر خودکشی است
9. عدم تمرکز کافی بر روی یک موضوع
10. توهم در شنیدن و دیدن (در این مورد، فرد قادر به دیدن و یا شنیدن چیزهایی است که وجود ندارند)

بیشتر بخوانید: اختلال وسواس فکری عملی (OCD) چیست + روش های درمان OCD

راهکارهای درمان اختلال بایپولار

احتمالا در مطالب بالاتر متوجه این شده باشید که اختلال دوقطبی یکی از بیماری های روانی است که تقریبا می توان گفت بدون درمان است و فقط آن را می توان کنترل کرد. از آنجایی که این بیماری در تمام طول عمر فرد را درگیر خود می کند، درمان این بیماری نیز تقریبا طولانی مدت است و تا آخر عمر ممکن است طول بکشد. رایج ترین راهکارهای درمان این اختلال شامل موارد زیر می باشد

داروهای تثبیت خلق

یکی از شایع ترین روش های درمان افسردگی شیدایی، استفاده از داروهای تثبیت خلق است. مصرف چنین داروهای باعث می شود تا اضطراب و آشفتگی فرد کاهش یابد و احساسات او فروکش کند. در برخی موارد نیز داروهایی برای تنظیم خواب فرد تجویز می شود تا بیمار با استراحت کافی بتواند عملکرد ذهنی و بدنی بهتری داشته باشد.

روان درمانی

طبق نتایج تحقیقات بدست آمده، حضور بیماران در جلسات مشاوره روان درمانی منجر به افزایش ثبات روحی و خلق و خوی شده است. به طور معمول برای درمان افراد دارای این بیماری، از درمان های روانشناختی رفتاری، آموزش های روانی، خانواده درمانی و درمان ریتم اجتماعی استفاده می شود.

شوک درمانی

این روش برای هر بیماری استفاده نمی شود و تنها زمانی توسط پزشک متخصص مورد استفاده قرار می گیرد که فرد بیمار اختلال روان پریشی، تمایل به خودکشی و دیگر افکار مخرب دارد که با دارو و جلسات مشاوره حل نشده است. شوک درمانی تاثیر بسیار زیادی در بهبود افسردگی شدید و یا شیدایی دارد. اما تنها عارضه ایی که این روش دارد این است که ممکن است فرد در حافظه اش دچار اخلال شود که خوشبختانه با پیشرفت روش های شوک درمانی، احتمال ایجاد این عارضه به طرز قابل تئجهی کاهش پیدا کرده است.

بیشتر بخوانید: 8 راهکار عالی برای درمان مشکلات روحی و روانی

جمع بندی

بیماری های روانی هم مانند بیماری های جسمی حائز اهمیت هستند. حتی در بعضی مواقع خیلی اهمیت بالاتری نسبت به بیماری های جسمی پیدا می کنند. فردی با بیماری های روانی احتمال دارد که بر زندگی اطرافیانش و حتی خودش نیز تاثیر بگذارد. بنابراین اطمینان از صحت و سلامت روانی افراد نزدیک ما، باید بسیار مهم باشد. همچنین تشخیص بیماری های روانی مثل افسردگی بعد از زایمان که میتواند به شرایط وخیم تری تبدیل شود در زمان درست بسیار مهم است و در بیشتر مواقع به پزشک این امکان را می دهد تا روش درمان موثرتری را انتخاب کند. اکنون با توجه به نکات و مطالبی که بالاتر خدمتتان ارائه کردیم، اگر شما هم از علائم این بیماری در اطرافیان خود دچار شک و تردید شده اید، همین حالا با ما تماس بگیرید.