آسیب مغزی (Brain Injury) در اثر صدمه به مغز در اثر تصادف، سقوط از ارتفاع، یا پارگی رگ و لخته شدن خون در اثر سکته بوجود می آید که به اختلال در ساختار و عملکرد مغز منجر می شود. آسیب های مغزی انواع مختلفی دارد و به صورت موقت یا دائمی می باشد. درمان آسیب مغزی با توجه به شدت و علت آن زیر نظر متخصص و در کلینیک های تخصصی انجام می شود. در ادامه با علائم، دارو و روش درمانی این عارضه بیشتر آشنا می شوید:
دلیل آسیب مغزی
آسیب مغزی به دو علت خارجی و در اثر اتفاقات محیطی یا به علت داخلی در بدن افراد اتفاق می افتد و هر کدام از این موارد می توند به سلول های بدن آسیب رسانده و در عملکرد مغز اختلال ایجاد کند:
آسیب مغزی با عوامل خارجی
آسیب مغزی در اثر عوامل خارجی در اثر ضربه به سر و آسیب به سلول های مغزی اتفاق می افتد. موارد زیر می تواند منجر به ایجاد این عارضه شود:
- تصادف
- سقوط از ارتفاع
- ضربه مستقیم به سر در دعوا، ورزش یا حوادث
- شکستگی جمجمه
- انفجار مواد منفجره در جنگ یا حوادث صنعتی
علت آسیب با عوامل داخلی
علت آسیب مغزی با عوامل داخلی، ریشه در درون بدن افراد دارد. مواردی که می تواند به آسیب سلول های مغز دچار شود، موارد زیر است:
- سکته مغزی
- کمبود اکسیژن در اثر غرق شدن یا خفگی
- عفونت مغزی مثل مننژیت
- تومورهای مغزی
- مسمومیت در اثر الکل و مواد مخدر
علائم آسیب مغزی
علائم آسیب مغزی با توجه به شدت و محل آسیب در مغز متفاوت است. آسیب های مغزی خفیف با سردرد و حالت تهوع همراه است اما در آسیب های شدید ممکن است با بیهوشی یا تشنج همراه باشد. آسیب های مغزی در بهترین مرکز نقشه مغزی در مشهد تشخیص داده و با علائم ایجاد شده مطابقت داده می شود تا پزشکان بتوانند تصمیم های دقیق تری بگیرند.
علائم آسیب مغزی خفیف
آسیب مغزی خفیف در اثر ضربه به سر ، نرسیدن اکسیژن به مغز یا سکته خفیف اتفاق می افتد و با علائم زیر همراه است:
- سردرد مداوم یا گذرا
- حالت تهوع یا استفراغ
- گیجی و منگی
- تاری دید یا دوبینی
- حساسیت به نور و صدا
- خستگی و خواب‌آلودگی
- اختلال تمرکز و حافظه کوتاه‌مدت
علائم آسیب مغزی شدید
علائم آسیب مغزی شدید در اثر تصادف های شدید و بزرگ، سقوط از ارتفاع، برخورد جسم سنگین به مغز یا سکته های شدید اتفاق می افتد و دارای نشانه های زیر است:
- بیهوشی طولانی
- کما
- تشنج و حملات صرع
- ناتوانی در حرکت دادن اعضای بدن
- مشکلات تنفسی
- اختلال در بینایی یا گفتار
درمان آسیب مغزی
درمان آسیب مغزی به علت و شدت آن وابسته است و ترکیبی از اقدامات اورژانسی، دارویی و توانبخشی است. در موارد شدیدتر، آسیب های مغزی با جراحی درمان می شود و نیاز به طول درمان بلند مدت دارد.
آسیب مغزی خفیف با استراحت، پرهیز از فعالیت سنگین و داروهای ساده مثل استفاده از مسکن قابل رفع است. در این موارد پزشکان توصیه میکنند که بیماران، از آسپرین و رقیق کننده های خون استفاده نکنند و تا چندین روز از رانندگی و ورزش های سنگین خودداری کنند.
اما درمان آسیب های مغزی شدید کمی پیچیده تر است و نیاز به توجه بیشتری دارد. در مرحله اول پزشکانان با رعایت اقدامات اورژانسی مثل، جلوگیری از افزایش فشار داخل جمجمه و کنترل فشار خون و اکسیژن‌رسانی به مغز، به درمان اولیه بیمار کمک می کنند و سپس برای درمان تخصصی یکی از روش های دارویی یا جراحی را استفاده می کنند. سپس برای تکمیل مراحل درمان آسیب مغزی از توانبخشی و فیزیوتراپی کمک گرفته می شود. در روند درمان پزشک از روش های نوین در بهترین مرکز نوروفیدبک در مشهد با توجه به شدت آسیب کمک می گیرد.
درمان دارویی آسیب مغزی
درمان دارویی آسیب مغزی با تجویز داروهای ضد تشنج، داروهای کنترل فشار مغزی (مثل مانیتول یا سالین هیپرتونیک) می باشد. ممکن است دکتر در نسخه خود از آرام‌بخش‌ها برای کاهش فعالیت مغز و کنترل فشار استفاده کند. البته باید به این نکته اشاره کرد که در کنار استفاده از درمان های دارویی و شیمایی توجه به رژیم غذایی مناسب در طول دوره درمان و شناخت ارتباط رژیم غذایی با تمرکز ذهنی می تواند در درمان آسیب های مغزی موثر باشد.
درمان آسیب مغزی با جراحی
درمان آسیب مغزی با جراحی برای برداشتن لخته یا ترمیم شکستگی جمجمه می باشد. در موارد شدیدتر از کرانیوتومی برای باز کردن جمجمه و کاهش فشار مغزی استفاده می شود.
توانبخشی برای درمان آسیب مغزی
توانبخشی مراحل پایانی درمان آسیب مغزی است که به منظور تکمیل روند درمان انجام می شود. در این مرحله با توجه به شدت آسیب یک یا چند مورد از موارد زیر برای مریض تجویز می شود:
- فیزیوتراپی
- گفتار درمانی
- کاردرمانی
- روان درمانی
انواع آسیب های مغزی
آسیب های مغزی انواع مختلفی دارد و به طور کلی به دو دسته تروماتیک (ضربه‌ای) و غیرتروماتیک (غیرضربه‌ای) هستند:
آسیب‌های مغزی تروماتیک (Traumatic Brain Injury – TBI)
آسیب‌های مغزی تروماتیک در اثر ضربه و فشار فیزیکی به مغز ایجاد می شود. تصادف، ضربه به سر، پارگی رگ ها در اثر سوانح و شکستگی جمجمه در اثر سقوط از ارتفاع و ضرباتی که در نزاع و درگیری ایجاد می شود در این نوع از آسیب مغزی قرار می گیرد.
آسیب‌های مغزی غیرتروماتیک (Non-Traumatic Brain Injury)
آسیب‌های مغزی غیرتروماتیک علت داخلی دارد و به دلیل سکته مغزی، تومور، عفونت، مسمومیت و … بوجود می آید. دیابت کنترل نشده و نارسایی کبد که به اختلال سلول های مغز منجر می شود، در این دسته از آسیب مغزی قرار می گیرد.
آسیب مغزی اکتسابی
آسیب مغزی اکتسابی نوعی آسیب به مغز است که پس از تولد و در اثر عوامل ژنتیک یا مشکلات مادرزادی اتفاق می افتد و عملکرد فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. عوارض این آسیب مغزی از دست دادن عملکردهای قبلی مثل سیستم حرکتی و حسی است که روی مهارت های رفتاری فرد موثر است و به مشکلات فیزیکی منجر می شود. بروز مشکلات حافظه و تمرکز، اختلال در تصمیم گیری، ناهنجاری در گفتار و مشکلات حرکتی از نشانه های این عارضه است.
آسیب مغزی ناشی از فقدان اکسیژن
آسیب مغزی ناشی از فقدان اکسیژن زمانی رخ می دهد که مغز به دلیل نارسایی اکسیژن دچار اختلال می شود. این عارضه در صورتی که با شدت بالا همراه باشد به از بین رفتن کامل سلول های مغز ختم می شود. نرسیدن اکسیژن به مغز علاوه بر آسیب مغزی به کما و مرگ مغزی منجر می شود.
علائم کمبود اکسیژن در مغز
- سر درد خفیف
- سرگیجه
- ضعف و خستگی
- دو بینی و مشکلات بینایی
- مشکلات تمرکز
- حالت تهوع
- استفراغ
- از دست دادن هوشیاری
- تشنج
- تغییر رنگ پوست
داروی اکسیژن رسانی به مغز
داروی اکسیژن رسانی به مغز به طور مستقیم وجود ندارد. برای کاهش آسیب مغزی در اثر کمبود اکسیژن از ماسک اکسیژن استفاده می شود تا با افزایش سطح اکسیژن خون مانع از بروز مشکلات بیشتر شوند. پزشکان به بیمارانی که در معرض این عارضه قرار دارند، قرص B12 ، اسید فولیک ویتامین E می دهند. یا با تجویز قرص های رقیق کننده خون به بهبود جریان خون در مغز کمک می کنند. در برخی از موارد برای کاهش احتمال تشنج، از هیپوکسی استفاده شده و برای بیماران مستعد آسیب مغزی از داروهای کنترل فشار خون کمک می گیرند.
درمان نرسیدن اکسیژن به مغز برای جلوگیری از آسیب های مغزی، قرار دادن بیمار در هوای باز، استفاده از ماسک اکسیژن و دستگاه های تنفس مصنوعی است.
آیا مغز آسیب دیده میتواند ترمیم شود
مغز آسیب دیده به درمان بلند مدت نیاز دارد. نورون ها و سلول های مغز قابلیت ترمیم ندارند و این کار مورد، کار پزشکان را سخت کرده است. استفاده از روش های نوین پزشکی در درمان و تشخیص آسیب مغزی موثر است و می تواند مانع از تشدید آن شود. ترمیم عصبی مغز به جراحی نیاز دارد و درمانی پر ریسک است اما آنچه واضح است این است که پیشگیری از آسیب های مغزی راحت تر از درمان است.
آیا سلولهای مغز پس از آسیب قابل ترمیم نیستند
سلول های مغز پس از آسیب قابل ترمیم نیستند و می تواند روی حرکات، گفتار و مهارت های رفتاری فرد موثر باشد. درمان آسیب مغزی به شدت و نوع آن بستگی دارد و در موارد خفیف که درمان به موقع انجام شود می توان سلول های مغز را نجات داد.
آسیب مغزی کودکان
آسیب مغزی کودکان در اثر مشکلات مادرزادی، اختلال در روند زایمان و اتفاقات خارجی مثل ضربه مغز بوجود می آید. درمان آسیب های مغزی در بچه ها با توجه به شدت، سن کودک و نوع عارضه متفاوت است. آنچه مهم است استفاده از راهنمایی های بهترین مشاوره کودک در مشهد است تا روند درمان تسریع شود و از بروز مشکلات بعدی بکاهد. آسیب های مغزی در کودکان روی حرف زدن، راه رفتن و توانایی های بچه ها تاثیر منفی میگذارد.
در پایان …
آسیب مغزی اختلالی در عملکرد مغز است که در اثر عوامل خارجی مثل ضربه و یا دلایل داخلی مانند سکته اتفاق می افتد. درمان آسیب های مغزی به شدت و نوع آن بستگی دارد و پزشک با توجه به علائم آن یکی از روش های دارویی، جراحی یا تکمیلی را انتخاب می کند. تشخیص و درمان عملکرد سلول های مغز در بهترین کلینیک مشاوره در مشهد؛ حس آرامش، قابل انجام است و مشاوران ما می توانند در طی مسیر درمان همراه و کنار شما باشند.
