اختلال شخصیت ضد اجتماعی یا سایکوپتی یکی از بیماری های روانی است که با تشخیص به موقع در دوران کودکی، امکان درمان یا جلوگیری از پیشرفت آن وجود دارد.به طور کلی نحوه برخورد یا زندگی با شخصیت ضد اجتماعی برای خانواده هایی که درکی از سایکوپتی ندارند، کمی سخت است. برای آشنایی بیشتر با علل، عوارض، درمان و نحوه پیشگیری از بروز این اختلال، تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
اختلال شخصیت ضد اجتماعی (ASPD) چیست؟
اختلال شخصیت ضد اجتماعی (ASPD) یک وضعیت روانی است که می‌تواند بر نحوه تفکر و تعامل فرد با دیگران تأثیر بگذارد و او را وادار به انجام برخی رفتارهای غیراخلاقی و عرفی کند که علاوه بر ایجاد دردسر برای خود فرد، سایرین را نیز به دردسر خواهد انداخت. معمولا در این اختلال شخصیت، فرد رفتارهای زیر را از خود نشان خواهد داد:
- مردم را فریب می‌دهد.
- سوءاستفاده یا بهره‌کشی از دیگری برای منافع شخصی خود.
- نادیده گرفتن قانون یا حقوق دیگران.
- عدم پشیمانی از انجام کارهای خلاف خود
نحوه برخورد با شخصیت ضد اجتماعی
نحوه برخورد با شخصیت ضد اجتماعی می تواند تضمین کننده سلامت جان و مال شما باشد. شما باید برای دریافت نحوه برخورد صحیح با شخصی که دچار ASPD است بعد از جلسات مشاوره با پزشک وی صحبت کنید تا راهنمایی های لازم را دریافت کرده و علاوه به کمک به روند درمان و بهبود بیمار، سلامت و زندگی خود را نیز تامین نمایید.
زندگی با شخصیت ضد اجتماعی
معمولا زندگی با شخصیت ضد اجتماعی امری بسیار سخت است و کسانی که با این افراد زندگی می کنند دچار افسردگی یا برخی بیماری های روحی می شوند. از این رو خانواده افرادی که با ASPD درگیر هستند باید به صورت مداوم به بهترین مشاور خانواده مشهد مراجعه کنند تا علاوه بر دریافت آموزش های تخصصی در رابطه با نحوه برخورد با خشونت های رفتاری این افراد، روح و روان خود را نیز به ارامش برسانند.
علائم اختلال شخصیت ضد اجتماعی چیست؟
علائم اختلال شخصیت ضد اجتماعی در افراد مختلف که پیش زمینه های خانوادگی و درمانی مختلفی دارند، متفاوت بوده و علائم جامعه ستیزی در همه افراد یکسان نیست. برخی از رایج ترین نشانه هایی که می تواند زنگ خطری برای شروع بیماری جامعه ستیزی باشد، عبارتند از:
- پرخاشگری فیزیکی، خصومت یا خشونت نسبت به دیگران
- رفتار بی‌ملاحظه یا تکانشی
- قانون‌شکنی یا بی‌توجهی به قوانین و هنجارهای اجتماعی
- احساس خشم، قدرت بیشتر یا بهتر بودن از دیگران
- استفاده از شوخ طبعی، چاپلوسی و جذابیت برای دستکاری، دروغ گفتن یا فریب دادن دیگران برای سود یا لذت شخصی
- عدم پذیرش مسئولیت اعمال یا رفتارها
- نشان ندادن پشیمانی، تاسف یا نگرانی برای رفتارها
البته این نکته حائز اهیمت است که بیماری هایی چون اختلال دو قطبی می تواند علائم این بیماری را تشدید کند.
اختلال شخصیت ضد اجتماعی در چه سنی بروز می‌کند؟
اختلال شخصیت ضداجتماعی معمولاً قبل از ۱۵ سالگی شروع می‌شود. تشخیص اولیه این بیماری از اختلال سلوک شروع می شود. معمولا کودکان مبتلا به اختلال سلوک، رفتارهایی پرخاشگرانه، نافرمانی از والدین یا مربیان خود، دروغگویی، دزدی، نادیده گرفتن قوانین یا آزار و اذیت کودکان همسن و سال خود را در همان سنین کودکی از خود نشان می دهند که در صورت عدم کنترل صحیح آن، می تواند اسیب های جدی را برای دیگران در پی داشته باشد.
البته این بیماری روانی در کودکان دو نشانه کاملا واضح دارد؛ یکی آزار حیوانات و دیگری اتش روشن کردن و تمایل به اتش بازی که در صورت مشاهده این دو نشانه باید حتما در سریع ترین زمان ممکن به بهترین روانشناس مشهد برای تشخیص و انجام درمان های اولیه مراجعه کنید.
در برخی موارد نشانه‌های این اختلال با سایر اختلالات مثل ADHD یا اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD) در کودکان شباهت زیادی دارد. بنابراین باید به صورت ویژه رفتارهای کودک را رصد کرد تا تشخیص و درمان به درستی اتفاق بیفتد.
مطالعات نشان می‌دهد که علائم اختلال شخصیت ضداجتماعی (ASPD) بین سنین ۲۰ تا ۴۰ سال در بدترین حالت خود هستند و پس از ۴۰ سالگی تمایل به بهبود دارند.
چه عواملی باعث ایجاد اختلال شخصیت ضد اجتماعی می‌شود؟
درمانگرهای روان به طور قطع از عواملی که باعث ایجاد اختلال شخصیت ضد اجتماعی در افراد می شود، مطمئن نیستند. اما تحقیقات نشان می‌دهد عوامل مختلفی از ترکیب ژنتیکی گرفته تا تجربیات خاص دوران کودکی، در این اختلال دخیل باشند.
اما یکی از عوامل اصلی این بیماری مربوط به زیست‌شناسی مغز است. در این حالت ممکن است سطح غیرطبیعی از سروتونین در مغز فرد دارای اختلال شخصیت ضد اجتماعی وجود داشته باشد. سروتونین ماده شیمیایی است که خلق و خو و احساس شادی را تنظیم می‌کند. تغییرات در میزان سروتونین در مغز یکی از دلایلی است که افراد رفتارهایی ضد اجتماعی را از خود نشان می‌دهند. کاهش سروتونین در بروز وسواس کودکان نیز موثر است و می تواند بر یادگیری و رفتارهای اجتماعی کودکان موثر باشد.
عوامل خطر اختلال شخصیت ضد اجتماعی چیست؟
اختلال شخصیت ضد اجتماعی می‌تواند هر کسی را تحت تأثیر قرار دهد. مهم ترین عوامل خطر این اختلال عبارتند از:
- تشخیص اختلال سلوک قبل از ۱۵ سالگی
- تجربه آسیب روحی یا سوءاستفاده در اوایل کودکی
- اختلال مصرف مواد (SUD)
- سابقه بیماری‌های روانی در خانواده
- عملکرد تحصیلی پایین در مقایسه با همسالان خود
- سابقه زندان یا بازداشتگاه
عوارض اختلال شخصیت ضد اجتماعی چیست؟
عوارض اختلال شخصیت ضد اجتماعی تنها برای خود فرد دردسر ساز نیست و گاهی می تواند حتی برای اطرافیان یا سایر افراد جامعه نیز مشکلات بیشماری را به وجود بیاورد. از این رو مهم ترین عوارض این بیماری به شرح زیر است:
- سوءاستفاده یا ظلم
- غفلت
- خودکشی
- مصرف مواد
- مصرف الکل
- دستگیری و حبس
- مشکلات سلامتی
- ابتلا به سایر بیماری‌های روانی (افسردگی، اضطراب و غیره)
- ناتوانی در انجام تعهدات شخصی، اجتماعی، کاری یا تحصیلی
اختلال شخصیت ضد اجتماعی چگونه درمان می‌شود؟
روان درمانگرهای حرفه ای معمولا در طی یک جلسه درمانی و با پرسش یا انجام برخی تست ها، ابتدا سطح پیشرفت این اختلال را تعیین می کنند. پس از آن باتوجه به سطح ASPD یکی از راه های زیر را برای درمان انتخاب خواهند کرد:
- داروها: داروها می‌توانند به درمان علائمی مانند پرخاشگری و تغییرات خلقی کمک کنند.
- روان‌درمانی: درمان شناختی رفتاری (CBT) نوعی مشاوره است که بر تغییر تفکر و رفتار شما تمرکز دارد. این سبک درمان می‌تواند به شما کمک کند تا ببینید رفتارتان چگونه بر دیگران تأثیر می‌گذارد.
البته از یاد نبرید که ممکن است پزشک ترکیبی از داروها و روان درمانی را توصیه کند یا از فرد بخواهد تا با حضور در بهترین مرکز نقشه مغزی مشهد برخی آسیب های وارده به مغز و اعصاب را پزشکان بررسی کنند.
چه داروهایی اختلال شخصیت ضد اجتماعی را درمان می‌کنند؟
هیچ دارویی مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای اختلال شخصیت ضد اجتماعی وجود ندارد. دارو می‌تواند به افراد مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی در مدیریت پرخاشگری، افسردگی یا خلق و خوی متغیر کمک کند. پزشک ممکن است موارد زیر را توصیه کند:
- داروهای ضد افسردگی مانند سرترالین و فلوکستین که می‌توانند سطح سروتونین را در مغز تنظیم کنند.
- داروهای ضد روان‌پریشی مانند ریسپریدون و کوئتیاپین که می‌توانند رفتار خشونت‌آمیز یا پرخاشگری را تنظیم کنند.
- تثبیت‌کننده‌های خلق و خو که به مدیریت تغییرات شدید خلق و خو یا رفتار کمک می‌کنند. این داروها عبارتند از: لیتیوم و کاربامازپین
به خاطر داشته باشید که مصرف خودسرانه داروهای ذکر شده به هیچ عنوان کمک کننده نیست و باید حتما پس از مراجعه به متخصص و دریافت نسخه مصرف شوند.
آیا اختلال شخصیت ضد اجتماعی از بین می‌رود؟
هیچ درمان 100 درصدی برای اختلال شخصیت ضد اجتماعی وجود ندارد. در واقع مدیریت این بیماری امکان پذیر است و تا امروز درمانی که بتواند به صورت کامل این اختلال را از بین ببرد، شناخته نشده است. ما دنبال کردن درمان مناسب می‌تواند به تنظیم رفتار و کاهش آسیب به اطرافیان کمک کند. حفظ روابط سالم و داشتن یک سیستم حمایتی از عوامل کلیدی در مدیریت طولانی مدت اختلال شخصیت ضد اجتماعی است.
آیا می‌توان از اختلال شخصیت ضد اجتماعی پیشگیری کرد؟
خیر. هیچ راهی برای پیشگیری از اختلال شخصیت ضد اجتماعی وجود ندارد. اگر اختلال سلوک در دوران کودکی تشخیص داده شود، این احتمال وجود دارد که درمان زودهنگام بتواند خطر ابتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی را در بزرگسالی کاهش دهد.
سخن پایانی
در نهایت باید گفت که بسیاری از مردم اختلال شخصیت ضد اجتماعی را به عنوان عدم تمایل به معاشرت با دیگران و ترجیح دادن به تنهایی می‌دانند. اما این درحالی است که ASPD یک بیماری جدی سلامت روان است. گاهی اوقات تشخیص و درمان اختلال شخصیت ضد اجتماعی با حکم دادگاه و در نتیجه رفتارهای غیرقانونی انجام می‌شود. پس بهتر است در صورت مشاهده هر یک از علائم گفته شده در اطرافیان خود، آنها را به مراجعه به یک روان درمانگر تشویق کنید.
